პიგმალიონის ეფექტი: მოლოდინი მართლდება!
1552 Views

პიგმალიონის ეფექტი: მოლოდინი მართლდება!

პიგმალიონის ეფექტი – ეს არის მოვლენა, რომლის არსი მდგომარეობს ადამიანის მიერ ამა თუ იმ ინფორმაციის სისწორის რწმენაში და ისეთ ქცევაში, რომლის გამოც აღნიშნული ინფორმაცია მართლდება.

საკითხის ისტორია
კვიპროსის მითოლოგიურმა მეფემ და ამავდროულად ბერძენმა სკულპტორმა პიგმალიონმა, ლეგენდის მიხედვით შექმნა გასაოცარი სილამაზის ქალის ქანდაკება. რაც უფრო დიდი დრო გადიოდა ოსტატს სულ უფრო უყვარდებოდა თავისი ქმნილება. ბოლოს პიგმალიონმა აღმოაჩინა, რომ ვერცერთი ქალი ვერ შეედრებოდა ამ ქანდაკების სილამაზეს. თავის ქმნილებას მან გალათეა უწოდა და სულ უფრო მეტად აღფრთოვანებაში მოდიოდა სპილოს ძვლისგან შექმნილი ლამაზმანის მომხიბვლელობით და დღე და ღამ მის გვერდით იყო. რთავდა მას ათასგვარი სამკაულით, უვლიდა და ჩასჩურჩულებდა ნაზ სიტყვებს…

ერთ-ერთ დღესასწაულზე შეყვარებულმა სკულპტორმა აფროდიტეს შესთხოვა სული ჩაედგა მისი შეყვარებული ქვის ქანდაკებისთვის, და სიყვარულის ქალღმერთმა თხოვნა შეუსრულა. ბედნიერებისგან თავდავიწყებით გახარებული პიგმალიონი გაიქცა თავის სახელოსნოში, სადაც მას რჩეული ელოდებოდა. ცოცხალი, თბილი და მოსიყვარულე გალათეა ზუსტად ისეთი იყო, როგორიც პიგმალიონს სურდა. მან მიიღო ის, რაც უნდოდა – მისი რწმენა და ძლიერი სურვილი დაეხმარა ოცნებას რეალობად ქცეულიყო. მსგავსი ფსიქოლოგიური ფენომენი, რომელიც ამართლებს მოლოდინს, საფუძვლად უდევს პიგმალიონის ეფექტს.

პიგმალიონის ეფექტი (ან როზენტალის ეფექტი) — ეს არის ფსიქოლოგიური ფენომენი, რომელიც მდგომარეობს იმაში, რომ ადამიანის მიერ სასწაულის რეალიზების მოლოდინი ბერვ ნაწილში განსაზღვრავს მისი ქმედების ტიპს და გარემოცვის რეაქციის ინტერპრეტაციას, რაც ახდენს სასწაულის განხორციელების პროვოცირებას.

მარტივად რომ ვთქვათ, როცა ჩვენ ღრმად დარწმუნებული ვართ რაიმე ინფორმაციის ნამდვილობაში, ჩვენ იმგვარად ვმოქმედებთ, რომ ხდება ამ ინფორმაციის დადასტურება. ამის დამაჯერებელი მაგალითია ცნობილი ექსპერიმენტი, რომელიც ჩატარდა 1968 წელს ამერიკელი ფსიქოლოგების რობერტ როზენტალის და ლენორა ჯაკობსონის მიერ.

როზენტალის შვილები
მკვლევარები – როზენტალი და ჯაკობსონი კვლევის დასაწყისში მივიდნენ სან-ფრანცისკოს ერთ-ერთ სკოლაში იმისათვის, რომ განესაზღვრათ მოსწავლეთა ინტელექტი. შედეგად, თითოეულ კლასში მათ მიერ შერჩეული იქნა რამოდენიმე მოსწავლე, რომლებიც ფსიქოლოგების აზრით, დაჯილდოვებულნი იყვნენ კარგი გონივრული შესაძლებლობებით. «თუ ამ ბავშვებს ჯერ არავინ იცნობს, უახლოეს მომავალში მათი ინტელექტუალური პოტენციალი აუცილებლად გაიხსნება! დაელოდეთ!» — განუცხადეს გაკვირვებულ მასწავლებლებს როზენტალმა და ჯაკობსონმა. საქმე იმაშია, რომ კვლევის მონაწილეები, რომლებსაც ფსიქოლოგები აქებდნენ, არასოდეს გამოირჩეოდნენ გონებრივი საქმიანობით ან განსაკუთრებული შესაძლებლობებით. რა თქმა უნდა არც ჩამორჩენილ მოსწავლეებს შორის იყვნენ, თუმცა «არც ვარსკვლავებს არ წყვეტდნენ ციდან». მასწავლებლებმა მიიღეს ფსიქოლოგების ნათქვამი და გადაწყვიტეს დალოდებოდნენ ამ ბავშვების გონებრივი შესაძლებლობების დემონსტრირების მომენტს.

აღსანიშნავია, რომ იმ მოსწავლეებს, რომლებიც სკოლის მონაცემებით მაღალ დონეზე სწავლობდნენ, ფსიქოლოგებმა IQ-ს დაბალი დონე დაუდგინეს. გარკვეული დროის შემდეგ, როცა როზენტალი და ჯაკობსონი იგივე სკოლაში დაბრუნდნენ, რათა ხელახლა გადაემოწმებინათ მოსწავლეები, აღმოჩნდა, რომ მათ მიერ შერჩეული ბავშვების IQ უვკე ძალიან მაღალი იყო!

ანუ, ექსპერიმენტმა სრულიად დამაჯერებლად აჩვენა, რომ ჩვენ ვიღებთ იმას, რისიც გვჯერა. ამ შემთხვევაში ინფორმაცია დაიჯერეს სკოლის მასწავლებლებმა და ნებსით თუ უნებლიედ ეს ინფორმაცია გადასცეს მოსწავლეებს, რამაც დადებითად იმუშავა. ერთი სიტყვით, რაც გინდა – იმას მიიღებ.

ეს განსაკუთრებით ეხება წარუმატებელ ოჯახში დაბადებულ და გაზრდილ ბავშვებს, რომლებისგანაც არავინ კარგს არ ელის. საკმარისია ასეთი ბავშვი შეაქო, დაიჯერო მისი შესაძლებლობების და თქვენგან დამოწმებული და გაშვებული ინფორმაცია იწყებს მუშაობას, საბოლოოდ კი ის ბავშვი თვალსა და ხელს შუა შეიცვლება უკეთესობისკენ.

ნუ ჩათვლით, რომ საქმე მხოლოდ ბავშვებს ეხებათ. ხელმძღვანელები, რომლებიც თავიანთ პოზიტიურ მოლოდინს უკავშირებენ გარკვეულ თანამშრომლებს, საბოლოოდ იღებენ კიდეც მათგან შედეგს, რომელის აქმეს სჭირდება. ასევე ექიმი, რომელიც თავდაჯერებული და განწყობილია პაციენტის განკურნებაზე, შედეგად იღებს კიდეც განკურნებულ პაციენტს.

Print Friendly, PDF & Email

About author

B2PGE
B2PGE 1493 posts

<p>ჩვენ მაქსიმალურად ვცდილობთ ხელი შევუწყოთ პოზიტიურ აზროვნებას, დავთესოთ ჩვენს საზოგადოებაში კეთილი მარცვლები, მეტი წარმატების ნაყოფის მოსატანად და ამაში ჩვენ მთელ სულს და გულს ვდებთ.</p>

View all posts by this author →

You might also like