კრიტიკული, ანუ ჯანსაღი აზროვნება

კრიტიკული, ანუ ჯანსაღი აზროვნება

თანამედროვე სამყაროში გაჩაღებულია ომი. ბრძოლა ჩვენი ტვინებისთვის – ინფორმაციული ომი. ამ შეტაკებაში მონაწილეობას იღებს ათასობით დაჯგუფება, თითოეული მათგანი საკუთარ პოზიციას იცავს. ასეთ პირობებში, ვალდებულნი ვართ გავარჩიოთ სიცრუე და რეალობა, მეგობრის კეთილი ზრახვა და მტრის ცბიერება.

მეოცე საუკუნის დასაწყისში ექიმები ერთხმად ამტკიცებდნენ, რომ მოწევა სასარგებლოა. ეწეოდა ყველა: ექიმი, ავადმყოფი და ჯანმრთელი. ბოლოს გაირკვა, რომ ამ განცხადებების სანაცვლოდ, თამბაქოს ინდუსტრია დიდძალ თანხას იხდიდა.

ინფორმაციულ ომში თქვენი ერთადერთი იარაღი კრიტიკული აზროვნებაა – ეს არის უნარი, რომელიც გვაძლევს საშუალებას ნებისმიერი იდეა გავშიფროთ და გულწრფელად ვთქვათ შეესაბამება თუ არა ის ჭეშმარიტებას, მიუხედავად იმისა, თუ რას ვფიქრობდით აქამდე. თუმცა არსებობს პრობლემა: სინამდვილეში არ გვინდა ვიცოდეთ სიმართლე, გვირჩევნია ვფიქრობდეთ, რომ არ ვცდებოდით, ერთმანეთში ავურიეთ კრიტიკული და კომფორტული აზროვნება.

კრიტიკული აზროვნებას აქვს თავისი პრინციპები:

1. ზურგი აქციეთ თქვენს საწყის პოზიციას. ჩვენ მივეჩვიეთ, რომ მხოლოდ მაშინ მივმართავთ კრიტიკულ აზროვნებას, როცა გვაწყობს, მაგალითად: ბავშვობაში გვითხრეს, რომ ტკბილეული და ძეხვეული პატარა ულუფებით არ არის ზიანის მომტანი, ჩვენც სიამოვნებით მივირთმევთ. შემდეგ ვიღაც არანორმანული გვიცხადებს, რომ ისინი ნებისმიერი რაოდენობით საზიანონი არიან. რა თქმა უნდა, ამ აზრს კრიტიკულად შევხედავთ იმიტომ, რომ უკვე გვაქვს ჩვენთვის კომფორტული პოზიცია. კრიტიკული აზროვნების ერთ-ერთი საფუძველია გულწრფელი ინტერესი.

2. შეაგროვეთ ინფორმაცია ყველა მხრიდან. მოიძიეთ ფაქტები, როგორც თქვენთვის სასიამოვნო, ასევე უსიამოვნო, კომფორტული და არაკომფორტული, რასაც მიეჩვიეთ და რაც ახალია.

3. შეიტანეთ ეჭვი ყველა ფაქტში. მანიპულატორები ხშირად მოქმედებენ ჩვენს გრძნობებზე და გვეუბნებიან იმას, რისი გაგონებაც გვსურს, ჩვენ კი გვიყვარს კარგის მოსმენა ჩვენს ცუდ ჩვევებზე.

4. შეაჯამეთ და გამოიტანეთ დასკვნა. აქამდე კი ჰკითხეთ საკუთარ თავს, რა არის შეცდომის ფასი? არსებობს გამოთქმა: „სულერთია რას გეუბნებიან, ეს ტყუილია. სულერთია რაზე გელაპარაკებიან, საუბარია ფულზე.“

მაშასადამე, იაზროვნეთ კრიტიკულად და არ დარჩეთ გასულელებულნი.

Print Friendly, PDF & Email

ავტორის შესახებ

თქვენ ასევე დაგაინტერესებთ